داوری به نام خداوند
نشاندن موجودی به نام خداوند در جایگاه قاضی، یکی از بزرگترین آفاتی ست که دین به همراه آورد. آفتی که زیانهای بسیار از آن حاصل شد. یکی از مهمترین آنکه، انسان در مقابلش داوری نشسته است، در مقابلش داوری که چشم از او بر نمیدارد و کوچکترین اعمالش را مینگارد، به نامه ای طویل، روز تا به شام. انسان در مقابل دیگری قرار گرفته و موظف به پاسخ است. در برابر هر نیکی انتظار پاداشی گران دارد و از بدی بیمناک است نه برای شومیش که هراس از نگاشته شدن و عذابی که وعده داده اند. اگر این پاسخ گویی و نظاره گری بر او گران افتد در ابتدا از او بیزاری جوید و اگر قادر نباشد از این حساب و از این کتاب بگریزد، پس به دنبال راهیست تا به مقصدش رسد و هم او را خشنود نگاه دارد. حال اگر آن قاضی در آیینش، راه هایی را برای فرار از این نگاشتنهای بی امان پیش پایش نهاده باشد، به وعدهٔ آنکه چشمهایم را خواهم بست، و تو جبران توانی کرد... کار بسی آسانتر شود. پس به هر حیله و ترفندی مقصودش را مییابد حتا اگر حقوقی را ضایع کند و حقی را ناحق.
اما اگر قاضیی نبود، اگر چرتکه و دفتر و کتابی نبود و اگر نبود هیچ راه فرارو گریزی به غیر از چشمان بیدار انسانیتمان، کار بسی سخت و بسی آسان گردد. چرا که چشمان دیگری نیست که لحظه ای بسته شود، دستان دیگری نیست که لحظه ای از نگاشتن بایستد، آئینی نیست که راه فراری پیش پایمان نهد و وساطت امام و مأموم، داستانی میشود کودکانه.
آنگاه خوبی میکنیم نه به خاطر پاداش گرفتن از قاضی و از بدی میگریزیم نه به خاطر ردای شوم یک قاضی.
آنگاه خوبی میکنیم نه به خاطر پاداش گرفتن از قاضی و از بدی میگریزیم نه به خاطر ردای شوم یک قاضی.
به قول شاملوی شاعر:
...
...
تنها تو
آنجا موجودیتِ مطلقی,
موجودیتِ محض،
چرا که در غیابِ خود ادامه مییابی و غیابت
حضورِ قاطعِ اعجاز است.
گذارت از آستانهی ناگزیر
فروچکیدن قطره قطرانیست در نامتناهی ظلمات:
«ــ دریغا
ایکاش ایکاش
قضاوتی قضاوتی قضاوتی
درکار درکار درکار
میبود!» ــ
شاید اگرت توانِ شنفتن بود
پژواکِ آوازِ فروچکیدنِ خود را در تالارِ خاموشِ کهکشانهای بیخورشیدــ
چون هُرَّستِ آوارِ دریغ
میشنیدی:
«ــ کاشکی کاشکی
داوری داوری داوری
درکار درکار درکار درکار...»
اما داوری آن سوی در نشسته است، بیردای شومِ قاضیان.
ذاتش درایت و انصاف
هیأتش زمان. ــ
و خاطرهات تا جاودانِ جاویدان در گذرگاهِ ادوار داوری خواهد شد.
...
(در آستانه)
